Từ hơn nửa thế kỷ nay, khoảng 2.000 nhân khẩu ở thôn Tân Phú, xã Tam Phú, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam sống nhờ nghề cào hến. Tuy nhiên, tình trạng khai thác cát trên sông đang khiến những người dân cào hến nơi đây có nguy cơ mất nghiệp.
Theo cụ Trần Thị Tiệm (86 tuổi), gần 70 năm nay người làng Tân Hội (tên cũ của thôn Tân Phú) đã quen sống bằng nghề cào hến. Cái tên làng Hến cũng bắt nguồn từ đây.
Cào hến nuôi con ăn học
Để cào được hến, người dân phải ngâm mình dưới nước suốt buổi. Hến cào được bán một phần cho các nhà hàng, số còn lại phải gánh đi bán dạo. "Nhiều khi gánh xa hơn chục cây số mới bán hết hến", cụ Trần Thị Tiệm chia sẻ. Nhờ hến, hai người con của cụ đã lấy được bằng cử nhân đại học sư phạm và xây dựng.
![]() |
| Con hến đã nuôi sống hàng nghìn người dân Tân Phú. |
Giống như cụ Tiệm, ông Lê Khuê (65 tuổi) gắn bó với nghề cào hến hơn 40 năm. Từ thời phải lội xuống sông để cào hến, rồi chuyển qua dùng ghe chèo, đến ghe máy, ông đã nuôi bốn người con trưởng thành.
Chị Lê Thị Hân, con gái đầu của ông Khuê còn mở một đại lý thu mua hến của bà con trong xã. Mỗi ngày, của hàng của chị mua hàng chục tấn hến. Ngoài bán cho các nhà hàng, quán cơm, chị còn sơ chế bán cho các đìa tôm. Hiện nay, 6 lò hến của chị đã giải quyết công ăn việc làm cho hơn 30 lao động tại địa phương. Trong làng, ông Nguyễn Nhi (70 tuổi) cũng đã nuôi con vào đại học bằng nghề cào hến.
Ông Nguyễn Văn Lương, Chủ tịch xã Tam Phú, cho biết: “Tân Phú nổi tiếng là làng hiếu học của xã. Làng có gần chục thạc sĩ, hơn 40 kỹ sư, giáo viên THPT hơn 20 người và gần 50 sinh viên đang theo học tại các trường. Trong kỳ thi ĐH, CĐ năm nay, làng có 10 em thi đỗ".
Nguy cơ xóa sổ làng nghề
Anh Võ Xuân Nhựt, Chủ tịch Hội làng hến Tân Phú, tâm sự: “Những năm gần đây làng hến dần dần đi vào ngõ cụt, nguy cơ bị xóa sổ, một phần là do việc hút cát trên sông Trường Giang đã làm trôi hết lớp bùn dày dưới đáy, nơi sản sinh ra hến”.
Nạn hút cát còn tạo ra những “ổ voi” dưới đáy sông. Nhiều người đang đứng trên ghe cầm cào cào, bất ngờ “sụp hầm ếch”, người cầm cào mất thăng bằng, ngã nhào xuống, sặc nước rất nguy hiểm. Thêm vào đó, đáy sông không bằng phẳng, hến mất môi trường sinh sản, lượng hến ít dần. Cuộc sống khó khăn, nhiều người dân đổi nghề, đi nơi khác làm ăn. Làng Hến ngày càng ảm đạm.
![]() |
| Nhọc nhằn đãi hến. |
Ông Võ Xuân Ngãi, 76 tuổi, nhìn hàng dài những chiếc ghe cào hến nằm bên bờ sông, ứa nước mắt nói: “Mất nghề, người dân không biết sẽ sống bằng gì?".
Trước những trăn trở của người Tân Phú, ông chủ tịch xã Tam Phú Nguyễn Văn Lương khẳng định: “Làng nghề nhất định sẽ phát triển. Chúng tôi đang làm đề án để xây dựng lại”. Nhưng khi hỏi khi nào sẽ hoàn thành đề án thì ông Lương lại không trả lời được.

| < Lùi | Tiếp theo > |
|---|








