Theo quốc lộ 14B về hướng tây, con đường heo hút đưa tôi về với quê - nơi đã gần như tận cùng của mảnh đất Đại Lộc (Quảng Nam).
Bên đường, những vạt xà lách, ngò, hành, tỏi, tần ô, cải cay, cải muỗng... mới ngày nào hạt vừa chạm đất nay đã mơn mởn, tràn trề sức sống. Trước hiên nhà, những đóa layơn nở sớm chúm chím khoe sắc trắng, hồng. Mai cũng vừa nụ, chùm nụ xanh căng tròn đang cố giấu cánh mai vàng chờ đợi.
Ngày tết ông dạy cháu cùng làm bánh
Dưới những tán cây ven đường, bếp lửa được nhen lên rang nếp. Những hạt nếp nổ bung, sém vàng, tiếng cười nói giòn tan, nhẹ như không, xua tan ngày lam lũ. Tết quê đầy hân hoan pha chút ngạo nghễ: Đói cũng ba ngày tết, hết cũng ba ngày mùa.
Làng quê thật vui những ngày trước tết. Thường bắt đầu từ ngày 27, 28, heo kêu éc éc đầu làng cuối xóm, vài ba nhà chung chia một con. Trên cái nong lớn đặt giữa nhà, những ông “bảy đáp” (mổ heo) không mấy rành nghề cũng phải chia chác sao cho mỗi gia đình có đủ “lục phủ ngũ tạng” chú heo để làm mâm cúng tất niên.
Rộn ràng nhất là chợ ba mươi. Chợ chật ních người, tràn ra cả mặt đường. “Đầu năm đầu tháng không ai đi mượn”, mẹ bảo như vậy và cắp nón quày quả đi chợ để mua những gì mà mẹ cho là còn thiếu. Những món nợ dù nhỏ lớn cũng phải cố gắng trả hết trước lúc giao thừa. Giàu như Thạch Sùng còn thiếu miếng mẻ kho, vậy thì người dân quê làm sao đủ đầy?
Tôi từng băn khoăn rằng tại sao ngày thường người quê tôi thân tình, sẻ chia là thế, vậy mà cứ đến ba ngày tết lại có vẻ không rộng lòng? Và tôi tự tìm lời giải đáp cho riêng mình: phải chăng sự đủ đầy, dẫu chỉ trong ba ngày tết, cũng là niềm mơ ước của mẹ tôi và những người dân quê quanh năm thường thiếu thốn?
Đêm giao thừa. Mẹ ngồi bỏm bẻm nhai trầu. Hương tàn mẹ lại thắp. Năm nào cũng vậy, chỉ có thời khắc này mẹ mới có một khoảng thời gian dành riêng cho cha sau hơn 300 ngày tất bật. Cha mẹ về sống với nhau năm mẹ 20 tuổi. Rồi chiến tranh, cha theo cách mạng đằng đẵng 20 năm ròng.
Ngoài 30 tuổi, mẹ vừa một nách bốn chị em tôi, vừa lo cái ăn, cái mặc. Hòa bình, cha may mắn thoát khỏi hòn tên mũi đạn trở về nhưng chỉ ba năm sau lại ra đi vĩnh viễn vì bệnh. Đất nước ngày ấy vừa đi qua chiến tranh với bao gian khó, đủ vợ đủ chồng chắc gì đã lo cho trong ấm ngoài êm. Mẹ lại dãi dầm mưa nắng kiếm cái ăn cái mặc cho cả nhà. Chúng tôi lớn lên từ thấm đẫm mồ hôi, nước mắt của mẹ.
Chỉ vài phút nữa là đến giao thừa. Chị tôi vớt vội những đòn bánh tét bỏ vào rổ rá rồi lục tục sắp thùng chuẩn bị ra sông gánh nước. Đã thành lệ từ ngàn năm nay rồi, cứ vào giờ này cả xóm í ới gọi nhau đi gánh nước. Mọi người đều tin của nả sẽ vào nhà như nước, mà nước sông có bao giờ cạn? Hơn nửa đời tôi đi qua, quê nhà có năm được mùa, có năm thất bát nhưng dòng nước mát lành trong đêm giao thừa vẫn là niềm mơ ước về một năm mới phát đạt đến với mỗi nhà. Giao thừa đến đúng lúc “cả xóm gánh nước” chúng tôi vừa chạm ngõ. Mùi hương ngát thơm bay đi mọi nẻo, khoảng lặng thiêng liêng khó tả. Mẹ thành kính thắp nén hương, hé liếp cửa khấn vái bốn phương. Tôi lặng nhìn, giờ đây tuổi già đến với mẹ như thấy được từng ngày!
Tôi tỉnh giấc muộn hơn mọi ngày. Những người dậy sớm đi tảo mộ đã lưng chừng đồi. Thong dong bước qua năm mới, tôi vào thắp hương nơi cha tôi yên nghỉ giấc nghìn thu. Khắp đồi hoa mua tím ngát. Cả cuộc đời dài rộng, tôi chỉ ở bên cha ba năm tuổi thơ ngắn ngủi. Chợt thấy thương lắm những người chưa từng được gặp mặt cha mình trong đời. Vâng, tết còn để tưởng nhớ nhiều về những người đã khuất. Điều ấy sẽ làm nhẹ lòng, bớt đi những lo toan thường nhật, tự thanh lọc sự nhỏ nhen, cố chấp giữa cõi đời...
Ba ngày tết ở quê, sung sướng nhất là đám trẻ. Chẳng phải cặm cụi học hành, cũng chẳng phải chăn trâu cắt cỏ. Xúng xính quần áo mới, được ăn nhiều món mà ngày thường chẳng có, rủ nhau đi xem lôtô, bài chòi hay theo cha mẹ đi viếng ông bà, thăm hàng xóm láng giềng để được nhận tiền mừng tuổi.
Còn tôi, cho đến bây giờ vẫn mang cảm giác nao lòng khi những ngày tết chóng vánh trôi qua. Để rồi vừa chia tay tết tôi lại nôn nao nhớ tết...
NGUYỄN ĐỨC NAM
Thiết lập feed cho lời bình
| < Lùi | Tiếp theo > |
|---|
